Spaceruj\u0105c po Hasle Lystskov i podziwiaj\u0105c przyrod\u0119 i \u015bpiew ptak\u00f3w, niewiele os\u00f3b my\u015bli, \u017ce nie zawsze tak by\u0142o. Las nie by\u0142 pierwotnie samosiejk\u0105, ale zasadzi\u0142 go Peder Dam Jespersen w latach od 1819 do swojej \u015bmierci 17 grudnia. 28 wrze\u015bnia 1835 roku.<\/p>\n
Peder D. Jespersen urodzi\u0142 si\u0119 w 1772 roku w Nex\u00f8. Z wykszta\u0142cenia prawnik, zosta\u0142 urz\u0119dnikiem miejskim i powiatowym. W 1798 roku o\u017ceni\u0142 si\u0119 z c\u00f3rk\u0105 kupca z R\u00f8nne. Po te\u015bciu odziedziczy\u0142 w 1809 r. du\u017ce gospodarstwo kupieckie z przynale\u017cn\u0105 hodowl\u0105, w R\u00f8nne, w 1810 r. kupi\u0142 te\u017c Sejersg\u00e5rd, gdy\u017c bardziej interesowa\u0142o go rolnictwo ni\u017c kupiectwo. Sta\u0142 si\u0119 jednym z najlepszych rolnik\u00f3w na wyspie.<\/p>\n
W efekcie w 1819 roku zosta\u0142 mianowany Sandfluchtskommisar.<\/p>\n
Powodem posadzenia lasu by\u0142 fakt, \u017ce teren od Plantacji R\u00f8nne – Blykobbe – Nordskoven i do Hasle – Hasle Lystskov, by\u0142 bardzo piaszczysty, co powodowa\u0142o, \u017ce gdy wia\u0142o, piasek przewraca\u0142 si\u0119 na grunty orne w pobliskich miejscowo\u015bciach i niszczy\u0142 uprawy r\u00f3\u017cnych rolnik\u00f3w. W du\u017cej mierze win\u0119 za piasek ponosili jednak sami rolnicy. W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce gleba na tym obszarze by\u0142a takiej jako\u015bci, \u017ce nie op\u0142aca\u0142o si\u0119 na niej uprawia\u0107 ro\u015blin, rolnicy wykorzystywali t\u0119 ziemi\u0119 dla swojego byd\u0142a, co z kolei oznacza\u0142o, \u017ce to, co mog\u0142o rosn\u0105\u0107 naturalnie na tym obszarze, by\u0142o zjadane przez zwierz\u0119ta.<\/p>\n
W 1818 r. inspektor komory muszek odwiedzi\u0142 obszary wyst\u0119powania muszek piaskowych na Bornholmie. Chcia\u0142, aby wydmy by\u0142y chronione przed wypasem byd\u0142a i aby sadzono na nich poro\u017ca. Peder Dam Jespersen by\u0142 bardziej ni\u017c szcz\u0119\u015bliwy, aby zabezpieczy\u0107 teren, ale z pewno\u015bci\u0105 nie sadzi\u0142 kask\u00f3w, aby powstrzyma\u0107 wydmuchiwanie piasku, mia\u0142 inne plany.<\/p>\n
Jednak nie wszyscy rolnicy byli zadowoleni z dzia\u0142a\u0144 podj\u0119tych przez Pedera Dam Jespersena, gdy\u017c oznacza\u0142o to, \u017ce stracili swoje pastwiska, a na no\u017ce toczy\u0142a si\u0119 wojna.<\/p>\n
Peder Dam Jespersen mia\u0142 mn\u00f3stwo nasion z trawy i zi\u00f3\u0142, kt\u00f3re le\u017ca\u0142y w jego stodole na siano. Nasiona te, jak r\u00f3wnie\u017c nasiona olchy, brzozy, wi\u0105zu, czere\u015bni ptasiej, sosny, \u015bwierku i modrzewia, wykorzysta\u0142by w swojej pracy przy zak\u0142adaniu lasu. Zacz\u0105\u0142 od odgradzania miejsc, w kt\u00f3rych wysiewano nasiona, a kiedy drzewa osi\u0105gn\u0119\u0142y rozmiary, kt\u00f3re pozwala\u0142y im wytrzyma\u0107 podgryzanie przez zwierz\u0119ta, usun\u0105\u0142 ogrodzenie. Trwa\u0142o to do momentu obsadzenia ca\u0142ego terenu, kt\u00f3ry w 1935 roku sta\u0142 si\u0119 plantacj\u0105 o powierzchni 400 akr\u00f3w. Drzewa ros\u0142y tak dobrze, \u017ce w 1830 roku wyda\u0142 zgod\u0119 na wyci\u0119cie wrzosu w okolicy. Dzisiejsza plantacja ma zaledwie nieco ponad 200 akr\u00f3w.<\/p>\n
Wed\u0142ug opowie\u015bci o Pederze Damie Jespersenie, gdy ten chodzi\u0142 na inspekcje swoich prac, to zawsze z karabinem przewieszonym przez rami\u0119, gdy\u017c czu\u0142 si\u0119 niepewnie z powodu niech\u0119ci ch\u0142op\u00f3w do jego projektu.<\/p>\n
M\u00f3wi si\u0119 te\u017c, \u017ce wszystkie dzikie czere\u015bnie, kt\u00f3re zosta\u0142y zasadzone, powsta\u0142y dlatego, \u017ce mia\u0142 kontakt z cz\u0142owiekiem o nazwisku Peter F. Heering. Najwyra\u017aniej wyrazi\u0142 \u017cyczenie, aby Peder Dam Jespersen dostarczy\u0142 czere\u015bnie do nowego produktu, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 wprowadzony do produkcji – wina czere\u015bniowego. Umowa nigdy nie dosz\u0142a do skutku, ale wi\u015bnie tam s\u0105.<\/p>\n
Z tym, ile tych wi\u015bni podobno zasadzono, wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c pewna historia, idzie ona tak:<\/p>\n
Dzieci chyba od zawsze chodzi\u0142y „\u017cerowa\u0107” w r\u00f3\u017cnych drzewach owocowych, robi\u0142y to r\u00f3wnie\u017c w drzewie wi\u015bniowym, kt\u00f3re powinno znajdowa\u0107 si\u0119 w ogrodzie Sejersg\u00e5rd tu\u017c na p\u00f3\u0142noc od R\u00f8nne. Peder Dam Jespersen uzna\u0142, \u017ce szkoda dzieci, \u017ce musz\u0105 „kra\u015b\u0107” czere\u015bnie, wi\u0119c pozwoli\u0142 im je zabra\u0107 – ale by\u0142 jeden warunek, kt\u00f3ry musia\u0142y spe\u0142ni\u0107.<\/p>\n
Mogli zje\u015b\u0107 tyle czere\u015bni, ile im si\u0119 podoba\u0142o, ale kiedy musieli p\u00f3j\u015b\u0107 do toalety, nie musieli biec do domu, \u017ceby zrobi\u0107 ust\u0119p, musieli pobiec na teren, gdzie sadzi\u0142 drzewa, zdj\u0105\u0107 spodnie – i \u0142adnie to uj\u0105\u0107 – posadzi\u0107 drzewo. Dzieci zgodzi\u0142y si\u0119 na ten warunek i podobno dlatego w sadzie posadzono tak wiele drzewek wi\u015bni.<\/p>\n
Czy te historie s\u0105 prawdziwe czy nie, pewnie nigdy nie zostanie wyja\u015bnione.<\/p>\n
Ale w ka\u017cdym razie ca\u0142y obszar le\u015bny od Plantacji Blykobbe do Hasle Lystskov to naprawd\u0119 \u0142adny teren, kt\u00f3ry oferuje wiele do\u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n
W 1886 r. postawiono pomnik Pedera Dam Jespersena, a w 1824 r. pomnik koronnego ksi\u0119cia Christiana Frederika (p\u00f3\u017aniejszego Christiana VIII), kt\u00f3ry by\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142em ksi\u0119cia, gdy pomaga\u0142 w wykopaniu jednego z sze\u015bciu kopc\u00f3w na plantacji – Tilleh\u00f8je. Na terenie le\u015bnym pomi\u0119dzy Sorthat a Hasle znajdziemy jeziora Szmaragdowe, Szafirowe, Pirytowe i Rubinowe, kt\u00f3re s\u0105 reliktami minionej epoki, wydobycia w\u0119gla i gliny, starej cegielni, tablicy opowiadaj\u0105cej o hucie szk\u0142a, kt\u00f3ra wykonywa\u0142a butelki dla Petera F. Heeringa. I nie mniej wa\u017cny jest absolutnie osza\u0142amiaj\u0105cy krajobraz przypominaj\u0105cy ksi\u0119\u017cyc – Kultippen.<\/p>\n
W ca\u0142ym obszarze le\u015bnym znajduj\u0105 si\u0119 wspania\u0142e trasy rowerowe i piesze, szlaki do jazdy konnej, dobre piaszczyste pla\u017ce, schroniska, mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u0142owienia ryb w jeziorach, polowania na grzyby i obserwowania ptak\u00f3w, a tak\u017ce zbierania w\u0119gla z pla\u017cy w Lewce. Na terenie Plantacji Blykobbe znajduje si\u0119 psi las, w kt\u00f3rym dozwolone jest puszczanie psa bez smyczy, pod warunkiem, \u017ce ma si\u0119 nad nim pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Spaceruj\u0105c po Hasle Lystskov i podziwiaj\u0105c przyrod\u0119 i \u015bpiew ptak\u00f3w, niewiele os\u00f3b my\u015bli, \u017ce nie zawsze tak by\u0142o. Las nie by\u0142 pierwotnie samosiejk\u0105, ale zasadzi\u0142 go Peder Dam Jespersen w latach od 1819 do swojej \u015bmierci 17 grudnia. 28 wrze\u015bnia 1835 roku. Peder D. Jespersen urodzi\u0142 si\u0119 w 1772 roku w Nex\u00f8. Z wykszta\u0142cenia prawnik, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4618,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[72],"tags":[],"class_list":["post-1567","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hasle-pl"],"acf":[],"yoast_head":"\n